vrijdag 26 oktober 2012
Noaberschap
Vandaag in museum TwentseWelle bezoekers gevraagd naar hun rituelen. Veel verschillende varianten van bekende Twentse rituelen gehoord, maar waar iedereen het over eens is: zonder borrel geen ritueel!
Vlöggeln in Twente!
Vandaag hebben wij de Rituelenkar in TwentseWelle weer in alle glorie opgetuigd om de komende dagen in het museum bezoekers naar hun (Twentse) rituelen te vragen. Uiteraard hebben we ook de medewerkers van het museum gevraagd:
'Nee, nou nee, rituelen, nee die heb ik niet'. Maar zoals we wel vaker hebben gemerkt komen de verhalen pas los als je wat langer met mensen praat, zo ook deze keer: "Vlöggeln: 7 vrijgezelle mannen, of zijn het er 5?, met een regenjas aan, je weet wel zo een potloodventersjas, een sigaar, een gleufhoed op gaan hand in hand in processie, in een sliert naar de kerk. Iedereen sluit aan. Vroeger ging je ook door de huizen heen, voordeur in en achterdeur uit zingend: De heer is waarlijk opgestaan, haleluja!". Een medewerkster zong ons voor:
Pasen
Pasen wordt in Ootmarsum op bijzondere wijze gevierd. Overal in Nederland kent men traditionele paasgebruiken, maar vlöggeln doet men alleen in Ootmarsum. Het is een uniek gebeuren met tal van rituelen volgens een vast patroon. De oorsprong van dit bijzondere paasgebruik is in nevelen gehuld. Wel staat vast dat het zeer oud is. In de Overijsselsche Almanak voor Oudheid en Letteren uit 1840 staat het vlöggeln al vermeld. De algehele leiding over de paasgebruiken berust bij de poaskearls. Dit is een groep van acht rooms-katholieke ongetrouwde jongemannen, die in Ootmarsum geboren moeten zijn. Ieder jaar gaan er twee af en komen er twee bij. Men is dus vier jaar in functie, maar eigenlijk is men poaskearl voor het leven. Vanaf de eerste zondag van de vasten tot de eerste zondag na Pasen zijn zij druk in de weer, want er moet veel geregeld worden om alles volgens de traditie te laten verlopen. Op paaszaterdag wordt met drie ouderwetse boerenwagens op het Springendal hout voor het paasvuur gehaald. Men komt bijeen op het Marktplein. Veel inwoners van de stad gaan met de poaskearls mee. Even na zonsondergang rijden de drie met dennenhout opgetaste wagens - symbolen van God de Vader, Zoon en Heilige Geest -, elk getrokken door twee sterke trekpaarden, de stad binnen. Beide paasdagen beginnen met "de rondgang rondom de Wheeme". In alle vroegte trekken de poaskearls, samen met veel stadsgenoten, door de kleine straatjes van de binnenstad. Zij zingen dan afwisselend de twee eeuwenoude paasliederen "Christus is opgestanden" en "Alleluja den blijden toon". Het sonore geluid van de mannenstemmen klinkt haast mystiek in de ochtendstilte.
Vlöggeln
Aan het eind van de middag, op zowel Eerste als de Tweede Paasdag, wordt er gevlöggeld. Traditiegetrouw doen veel Ootmarsummers hieraan mee. De poaskearls komen samen op de Poaskamp, een weiland gelegen op de oostelijke helling van de Kuiperberg. Zij lopen al zingend, de vier oudsten voorop, één keer rondom het paashout. Vandaar gaat men naar het begin van de Grotestraat - niet ver van de vroegere stadspoort - waar de oudste poaskearl een sigaar opsteekt. Vervolgens legt hij een hand op zijn rug, de volgende poaskearl pakt deze en de rest van de poaskearls en vlöggelaars volgt. Zij trekken luid zingend de stad in. Steeds meer stadsgenoten en andere belangstellenden sluiten zich bij de rij aan. Hand in hand gaat de lange mensenslinger door de straten van Ootmarsum. Afwisselend worden de twee paasliederen gezongen. De voorzanger, die achter de Poaskearls loopt, zet in en iedereen zingt mee. Degene die de vele coupletten niet uit het hoofd kent, kan een paasbrief kopen met de tekst van de liederen. Zo trekt men volgens een vaste route door de binnenstad, rondom stiepels van huizen, en zelfs dwars door enkele cafés, waar voor de Poaskearls een borreltje geschonken wordt. Het vlöggeln eindigt op de Markt, waar de menselijke keten zich als het ware oprolt en ontbindt. Tot slot zingt men dan nog één keer de beide paasliederen, waarna onder luid hoera-geroep kinderen hoog in de lucht worden geheven. Op Eerste Paasdag wordt 's avonds op de Poaskamp het paasvuur ontstoken.
uit de canon van Ootmarsum
maandag 6 februari 2012
De Rituelenkar van Amsterdam zuidoost naar het oosten van het land
Van 10 februari t/m 25 maart 'de Rituelenkar' bij Perron 1 in Delden
www.mikc.nl
De kar gaat nu op zoek naar nog meer (verborgen) rituelen, ditmaal binnen de Overijsselse Streekcultuur. In Perron 1 in Delden is de kar een maand lang te bewonderen en worden bezoekers uitgenodigd hun eigen rituelen te verhalen.
Kijk ook op www.tijdelijkzicht.nl/derituelenkar.html
zaterdag 14 mei 2011
monumentaal werk in het CEC
'Van Hollandse jenever tot Papegaaienvrouw'
Vandaag was de opening, het was een succes en wij zijn tevreden.
De zoektocht naar rituelen is ook inspiratiebron geweest voor een tijdelijk kunstwerk in de openbare ruimte. In opdracht van CBK Zuidoost en het CEC maakten Deinema/De Roy voor
het atrium van het CEC een groot hangend sculptuur. Fragmenten van verhalen over rituelen komen in de vorm van blauwe zinnen en woorden van uit de hemel vallen, als een
beschermende wolk boven de hoofden van de mensen in het atrium.
Vandaag was de opening, het was een succes en wij zijn tevreden.
De zoektocht naar rituelen is ook inspiratiebron geweest voor een tijdelijk kunstwerk in de openbare ruimte. In opdracht van CBK Zuidoost en het CEC maakten Deinema/De Roy voor
het atrium van het CEC een groot hangend sculptuur. Fragmenten van verhalen over rituelen komen in de vorm van blauwe zinnen en woorden van uit de hemel vallen, als een
beschermende wolk boven de hoofden van de mensen in het atrium.
dinsdag 10 mei 2011
Iedereen die ons volgt op dit blog is WELKOM
van Hollandse jenever tot Papegaaienvrouw - de Rituelenkar
een initiatief van Stichting Tijdelijk Zicht en uitgevoerd door de kunstenaars:
Nynke Deinema en Caroline de Roy.
Opening: 14 mei
14 uur feestelijke inwijding op verschillende manieren in het Cultureel Educatief Centrum ZO (Bijlmerdreef 1289, 1103 TV Amsterdam) opening door directrice Handan Aydin,
vervolgens processie naar CBK Zuidoost Anton de Komplein 120,1102 DR Amsterdam Zuidoost
16 uur opening in CBK Zuidoost door Clemmy Tjin, aldaar t/m 11 juni.
Rituelen
Deinema/De Roy beschouwen de hoeveelheid aan verschillende culturen, die in de
Bijlmermeer samen op zo een klein stukje grond leven, als een rijkdom.
In ieders leven vormen rituelen een belangrijk onderdeel en deze zijn sterk cultureel bepaald. Deinema/De Roy zijn op zoek gegaan naar grote en kleine rituelen. Een half jaar trokken zij met een speciale bakfiets door Amsterdam Zuidoost. Zo verzamelden ze verhalen over rituelen: op straat, bij scholen, bij bibliotheken. In workshops vroegen Deinema/De Roy verhalenvertellers objecten te kleien die een rol spelen bij het uitvoeren van rituelen. De verzamelde indrukken en bijdragen zijn opgeslagen in de Rituelenkar; fragmentarisch, in delen, vrij vormgegeven naar de interpretaties van de kunstenaars. De tocht van de Rituelenkar: van Hollandse jenever tot Papegaaienvrouw is te volgen op www.vanhollandsejenevertotpapegaaienvrouw.blogspot.com meer dan 5.000 bezoekers gingen u voor.
CBK Zuidoost toont De Rituelenkar als sculptuur op wielen, staande in een landschap van wit geglazuurde kleiobjecten.
De zoektocht naar rituelen is ook inspiratiebron geweest voor een tijdelijk kunstwerk in de openbare ruimte. In opdracht van CBK Zuidoost en het CEC maakten Deinema/De Roy voor het atrium van het CEC een groot hangend sculptuur. Fragmenten van verhalen over rituelen komen in de vorm van blauwe zinnen en woorden van uit de hemel vallen, als een
beschermende wolk boven de hoofden van de mensen in het atrium.
Stichting Tijdelijk Zicht – Nynke Deinema en Caroline de Roy
www.tijdelijkzicht.nl
Dit project is mede gerealiseerd dankzij financiële steun van: Prins Bernard Cultuurfonds, Stadsdeel Zuidoost
Amsterdam, Stichting Doen, VSB fonds, Woningcorporatie Rochdale, CBK ZO.
een initiatief van Stichting Tijdelijk Zicht en uitgevoerd door de kunstenaars:
Nynke Deinema en Caroline de Roy.
Opening: 14 mei
14 uur feestelijke inwijding op verschillende manieren in het Cultureel Educatief Centrum ZO (Bijlmerdreef 1289, 1103 TV Amsterdam) opening door directrice Handan Aydin,
vervolgens processie naar CBK Zuidoost Anton de Komplein 120,1102 DR Amsterdam Zuidoost
16 uur opening in CBK Zuidoost door Clemmy Tjin, aldaar t/m 11 juni.
Rituelen
Deinema/De Roy beschouwen de hoeveelheid aan verschillende culturen, die in de
Bijlmermeer samen op zo een klein stukje grond leven, als een rijkdom.
In ieders leven vormen rituelen een belangrijk onderdeel en deze zijn sterk cultureel bepaald. Deinema/De Roy zijn op zoek gegaan naar grote en kleine rituelen. Een half jaar trokken zij met een speciale bakfiets door Amsterdam Zuidoost. Zo verzamelden ze verhalen over rituelen: op straat, bij scholen, bij bibliotheken. In workshops vroegen Deinema/De Roy verhalenvertellers objecten te kleien die een rol spelen bij het uitvoeren van rituelen. De verzamelde indrukken en bijdragen zijn opgeslagen in de Rituelenkar; fragmentarisch, in delen, vrij vormgegeven naar de interpretaties van de kunstenaars. De tocht van de Rituelenkar: van Hollandse jenever tot Papegaaienvrouw is te volgen op www.vanhollandsejenevertotpapegaaienvrouw.blogspot.com meer dan 5.000 bezoekers gingen u voor.
CBK Zuidoost toont De Rituelenkar als sculptuur op wielen, staande in een landschap van wit geglazuurde kleiobjecten.
De zoektocht naar rituelen is ook inspiratiebron geweest voor een tijdelijk kunstwerk in de openbare ruimte. In opdracht van CBK Zuidoost en het CEC maakten Deinema/De Roy voor het atrium van het CEC een groot hangend sculptuur. Fragmenten van verhalen over rituelen komen in de vorm van blauwe zinnen en woorden van uit de hemel vallen, als een
beschermende wolk boven de hoofden van de mensen in het atrium.
Stichting Tijdelijk Zicht – Nynke Deinema en Caroline de Roy
www.tijdelijkzicht.nl
Dit project is mede gerealiseerd dankzij financiële steun van: Prins Bernard Cultuurfonds, Stadsdeel Zuidoost
Amsterdam, Stichting Doen, VSB fonds, Woningcorporatie Rochdale, CBK ZO.
maandag 9 mei 2011
van Hollandse jenever tot Papegaaienvrouw
Vandaag waren wij het monumentaal werk, voortkomend uit het project de Rituelenkar, aan het opbouwen. Aanstaande zaterdag om 14:00 is hiervan de opening in het CEC.
De zoektocht naar rituelen is ook inspiratiebron geweest voor een tijdelijk kunstwerk in de openbare ruimte. In opdracht van CBK Zuidoost en het CEC maakten Deinema/De Roy voor
het atrium van het CEC een groot hangend sculptuur. Fragmenten van verhalen over rituelen komen in de vorm van blauwe zinnen en woorden van uit de hemel vallen, als een
beschermende wolk boven de hoofden van de mensen in het atrium.
De zoektocht naar rituelen is ook inspiratiebron geweest voor een tijdelijk kunstwerk in de openbare ruimte. In opdracht van CBK Zuidoost en het CEC maakten Deinema/De Roy voor
het atrium van het CEC een groot hangend sculptuur. Fragmenten van verhalen over rituelen komen in de vorm van blauwe zinnen en woorden van uit de hemel vallen, als een
beschermende wolk boven de hoofden van de mensen in het atrium.
zondag 8 mei 2011
moederdag
Tweede zondag in mei is Moederdag: een dag waarop moeder wordt verwend met een ontbijt op bed, bloemen, cadeautjes en de huishoudelijke taken worden door vader en de kinderen verricht.
Het vereren van moeders is een veel oudere traditie dan de moderne Moederdag en gaat terug op de moedercultus in het klassieke Griekenland. De formele moedercultus met ceremonies voor Cybele of Rhea, de Grote Moeder der goden, werd overal in Klein-Azië beoefend op de ides (15e dag) van maart.
De katholieke Kerk kent een lange traditie van verering van Maria, de moeder van Jezus.
In het Verenigd Koninkrijk is Mothering Sunday een christelijke feestdag, te vieren op de vierde zondag in de Vastentijd, de aanloop naar Pasen, waaruit de huidige Britse variant van Moederdag is geëvolueerd. In 1644 was er in Engeland voor het eerst sprake van een Moederdag zonder kerkelijke achtergrond.
Pas in het midden van 19e eeuw werd Moederdag in Amerika geïntroduceerd. In 1870 startte rechter Julia Ward Howe uit Philadelphia een grote publiciteitscampagne voor Moederdag, een dag die in het teken moest staan van pacifisme en ontwapening door vrouwen. Het succes kwam echter pas nadat Anna Marie Jarvis in 1907 Moederdag begon te promoten als een dag van waardering voor moeders. In 1908 organiseerde Anna Jarvis (1864-1948) uit Grafton, West Virginia de eerste Moederdag, vooral om haar moeder Ann Reeves Jarvis te herdenken die in de Amerikaanse Burgeroorlog zogenaamde Mother's Day Work Clubs had georganiseerd om voor voedsel en medicijnen voor hulpbehoevende moeders te zorgen. Het idee sloeg aan, en Jarvis zette door om meer mensen over te halen. In 1914 besloot president Woodrow Wilson dat elke tweede zondag in mei voortaan Mother's Day zou zijn, een nationale feestdag.
De feestdag heeft zich in zijn huidige vorm vanuit de Verenigde Staten over de rest van de westerse wereld verspreid. In Nederland begon deze traditie rond 1925.
Het vereren van moeders is een veel oudere traditie dan de moderne Moederdag en gaat terug op de moedercultus in het klassieke Griekenland. De formele moedercultus met ceremonies voor Cybele of Rhea, de Grote Moeder der goden, werd overal in Klein-Azië beoefend op de ides (15e dag) van maart.
De katholieke Kerk kent een lange traditie van verering van Maria, de moeder van Jezus.
In het Verenigd Koninkrijk is Mothering Sunday een christelijke feestdag, te vieren op de vierde zondag in de Vastentijd, de aanloop naar Pasen, waaruit de huidige Britse variant van Moederdag is geëvolueerd. In 1644 was er in Engeland voor het eerst sprake van een Moederdag zonder kerkelijke achtergrond.
Pas in het midden van 19e eeuw werd Moederdag in Amerika geïntroduceerd. In 1870 startte rechter Julia Ward Howe uit Philadelphia een grote publiciteitscampagne voor Moederdag, een dag die in het teken moest staan van pacifisme en ontwapening door vrouwen. Het succes kwam echter pas nadat Anna Marie Jarvis in 1907 Moederdag begon te promoten als een dag van waardering voor moeders. In 1908 organiseerde Anna Jarvis (1864-1948) uit Grafton, West Virginia de eerste Moederdag, vooral om haar moeder Ann Reeves Jarvis te herdenken die in de Amerikaanse Burgeroorlog zogenaamde Mother's Day Work Clubs had georganiseerd om voor voedsel en medicijnen voor hulpbehoevende moeders te zorgen. Het idee sloeg aan, en Jarvis zette door om meer mensen over te halen. In 1914 besloot president Woodrow Wilson dat elke tweede zondag in mei voortaan Mother's Day zou zijn, een nationale feestdag.
De feestdag heeft zich in zijn huidige vorm vanuit de Verenigde Staten over de rest van de westerse wereld verspreid. In Nederland begon deze traditie rond 1925.
Abonneren op:
Posts (Atom)
